vnkatonakPetofi Laktanya, Budapest 112 PF 90K
VNKATONÁK FORUMS :: Xem chủ đề - Những cây cầu ở thủ đô Budapest
 Trợ giúpTrợ giúp   Tìm kiếmTìm kiếm   Nhóm làm việcNhóm làm việc   Thông tin cá nhânThông tin cá nhân   Tin nhắn riêngTin nhắn riêng   Đăng nhậpĐăng nhập 

Những cây cầu ở thủ đô Budapest

 
gửi bài mới   Trả lời chủ đề này    VNKATONÁK FORUMS -> Những bài viết gợi về ký ức một thời
Xem chủ đề trước :: Xem chủ đề kế  
Tác giả Thông điệp
PhanHong
Thành viên
Thành viên


Ngày tham gia: Nov 27, 2005
Bài gửi: 2855
Đến từ: Hà Nội

Bài gửigửi: 11.05.2006    Tiêu đề: Những cây cầu ở thủ đô Budapest Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Những cây cầu ở thủ đô Budapest

Ở Budapest có nhiều công trình kiến trúc xây dựng nổi tiếng và trong số ấy là những cây cầu bắc ngang qua sông Đa-nuýp. Nhắc đến Budapest, sẽ là thiếu sót trầm trọng nếu ta không nhắc đến các cây cầu này. Chúng không chỉ đặc sắc về kiểu dáng thiết kế mà còn là những đài kỷ niệm, những chứng nhân của lịch sử. Theo như lời của một nhà thơ có đầu óc lãng mạn, rằng, mỗi cây cầu được ví như một bài thơ, thì Budapest có những 7 bài thơ. Tôi không kê ra đây hai cây cầu dành riêng cho tàu hỏa, vì đó là 2 bài thơ về... giao thông đường sắt.

Nhìn trên bản đồ, theo thứ tự từ Bắc xuống Nam là các cầu: Árpád, Margit, Lánc, Erzsébet, Szabadság, Petofi, và Lágymányosi. Còn sắp xếp theo thứ tự thời gian khởi công xây dựng, cũng tức là đếm tuổi cho mỗi cây cầu, thì thứ tự là: Lánc (1840), Margit (1872), Szabadság (1894), Erzsébet (1897), Petofi (1933), Árpád (1939), và cuối cùng là Lágymányosi (1992).



Cầu Árpád




Cầu Margit



Cầu Lánchid buổi đêm



Cầu Erzsébed




Cầu Szabadság



Cầu Petöfi


Năm cây cầu bị bàn tay con người đặt mìn phá hủy trong chiến tranh gần như đồng thời là Margit (ngày 04 tháng Mười Một năm 1944, bị nổ tung lần một), Petofi (ngày 14 tháng Giêng năm 1945), Szabadság (ngày 16), và 2 ngày sau, lần lượt Margit (nổ tung lần hai), Lánc và Erzsébet đổ gục xuống lòng sông. Cũng phải thôi, phát xít Đức trên đường rút chạy đã không từ một thủ đoạn tàn bạo nào.





Cầu Erzsébed bị gãy gục trên dòng Duna

Ngay sau ngày Đại chiến thế giới thứ hai kết thúc, cầu Szabadság được khôi phục lại (1946), sau đó đến cầu Margit (1948), rồi cầu Lánc (1949), và cầu Petofi (1952). Cầu Erzsébet mất 3 năm trục vớt các dầm đã gẫy (1946-1949), về sau công việc bị dừng lại, 10 năm sau mới tiếp tục công việc trục vớt xác cầu cũ, lại mất thêm thời gian tranh cãi xem xây cầu mới theo phương án nào (đập bỏ trụ cũ bên bờ Buda hay xây mới), mãi đến năm 1960 mới quyết định được phương án, tổng cộng 4 trời năm thì xây xong. Việc xây cầu Árpád bị gián đoạn bởi chiến tranh: năm 1939 khởi công, đến 1943 bị đình lại, năm 1948 xây tiếp, đến 1950 mới xong.

Xét về "chiều cao và cân nặng", cầu Árpád xếp thứ nhất. Nó dài 930 mét (gồm 4 nhánh cầu) và nặng 12.600 tấn. Cầu Erzsébet (cũ) làm toàn sắt là sắt, trọng lượng lên đến 11.200 tấn, tuy chiều dài khá khiêm tốn, chỉ có 378 mét. Khi xây lại, người ta giữ nguyên chiều dài, và giảm trọng lượng nó xuống 6.300 tấn nhờ kết cấu cáp treo (trọng lượng các dây cáp chiếm 1.050 tấn). Cầu Petofi và cầu Lágymányosi tương ứng nặng: 7.500 tấn (cho chiều dài 378 mét) và 6.800 tấn (cho một chiều dài "nguều ngào" hơn: 494 mét). Cầu Margit, tính đủ 3 nhánh vươn hình chữ Y là 613 mét (đường dẫn lên đảo dài 70 mét, nặng 520 tấn), nhưng chỉ nặng bằng cầu Lánc thanh cảnh, có chiều dài 380 mét và nặng 5.200 tấn. Sở dĩ gọi là thanh cảnh, vì cầu Lánc cho phép tải trọng có 16 tấn, trong khi đa số các cầu khác (Margit, Árpád, Petofi, Lágymányosi) không bị hạn chế tải trọng, cầu Szabadság bị hạn chế 20 tấn, còn cầu Erzsébet không thấy ai nhắc nhở gì. Cầu Szabadság "em út" nhất, xét trên khía cạnh "thể hình": nó dài 333 mét và nặng 4.900 tấn, phải dùng 2 đối trọng ở 2 đầu cầu, mỗi đối trọng nặng 600 tấn.






Những cây cầu ở thủ đô Budapest


Nếu coi chiều rộng cũng là một yếu tố thể hình thì chúng ta có các số liệu sau. Cầu Árpád vẫn xếp thứ nhất. Hồi mới xây (1950), nó chỉ rộng có 13,0 mét, nhưng đến năm 1981, người ta đã "cơi nới" thêm 2 làn hai bên, trên những trụ đỡ độc lập, nên độ rộng hiện nay của nó là 35,30 mét. Thứ đến là cây cầu trẻ tuổi Lágymányosi (30,60 m), rồi Erzsébet (27,55 m), Petofi (25,60 m), Margit (25,40 m, riêng đường dẫn lên đảo chỉ rộng 12 m), Szabadság (20,10 m), và xếp cuối bảng là cầu Lánc (14,50 m). Thực ra, cầu Erzsébet ban đầu cũng hẹp lắm (có 18 mét), nhưng trong khi thiết kế lại, người ta đã quyết định mở rộng ra.



Erzsébed và Petöfi

Xét theo khía cạnh giao thông, cầu Árpád "hoành tráng" bậc nhất. Nó có 2 làn xe, mỗi làn 3 đường ô tô; 2 làn tàu điện; 2 làn dành cho người đi bộ. Cầu Margit "yếu" hơn một tí, cũng có 2 làn ô tô, nhưng mỗi làn chỉ có 2 đường; 2 làn cho tàu điện; 2 làn cho người đi bộ. Xưa kia (năm 1879), trên cây cầu này đã xuất hiện một phương tiện giao thông độc đáo là tàu hỏa do ngựa kéo (lóvasút). Tàu điện 17 năm sau (năm 1896) mới thấy, còn ô tô thì muộn nữa (năm 1927). Cầu Lánc cấm cả tàu điện và xe đạp, nó chỉ có 2 làn đường ở giữa cho ô tô (rộng 6,45 m), và 2 làn cho người đi bộ ở 2 bên thành cầu. Cầu Erzsébet hồi xa xưa giống cầu Margit bây giờ: 2 làn ô tô, 2 làn tàu điện, 2 làn đi bộ. Nay đã thay đổi. Từ hồi cầu được xây lại (1960-1964) có 4 làn ô tô, 2 làn tàu điện, 2 làn đi bộ; về sau (1975), bỏ đường tàu điện, gộp hết thành đường ô-tô, chắc là để phục vụ các khách du lịch đi hồ Ba-la-tông khỏi bị tắc đường.





Lánc và Szabadság

"Chú" Szabadság (phục vụ anh em mình đi chợ là chính ?!) có 2 làn ô tô, 2 làn tàu điện, 2 làn đi bộ. "Bác" Petofi thuận tiện hơn, có 4 làn ô tô, 2 làn tàu điện, 2 làn đi bộ. "Anh" Lágymányosi cũng ngần ấy làn đường giao thông, song điều khác biệt là dành 4 làn cho ô tô, 2 làn cho tàu điện, 1 làn đi bộ, và 1 làn đi xe đạp (tất cả các cầu khác đều cấm xe đạp!). Thời buổi ô nhiễm môi trường xảy ra khắp nơi, việc thiết kế làn đường riêng cho xe đạp quả là một sáng kiến hay. Ôn lại kỷ niệm xưa, cầu Petofi một thời có 2 làn xe đạp hai bên, song những năm 1979-1980, người ta đã phá đi để mở rộng đường ô tô và đường tàu điện.

Nhân thể nói về đường tàu điện, góp vài ý như sau. Đường tàu điện trên các cầu (và nói chung trong thành phố) không phải "trước sau như một", mà đã trải qua đôi ba lần cải tiến, nâng cấp, lần sau "ổn" hơn lần trước. Năm 1966, thay đường ray tàu điện trên cầu Petofi. Năm 1978, thay đường ray trên cầu Margit. Trước, giữa hai đường ray là các viên đá nhỏ màu đen xám, kích thước nhỏ, nên khi tàu điện chạy, nhất là chạy nhanh, tiếng động ken két phát ra ghê gớm, ai yếu bóng vía thì chỉ chăm chăm đứng gần cửa lên xuống để trong những giờ phút cấp thiết sẵn sàng... phi thân chạy trốn. Sau, thay bằng các tấm bê-tông đúc sẵn đường ray nên tàu chạy nhanh hơn mà êm hơn. Thấy kết quả khả quan, năm 1979-1980, thành phố tiếp tục phát huy thay đường ray mới cho 2 cầu Szabadság và Petofi.



Ảnh chụp từ máy bay

Đứng trên núi Gellért nhìn xuống dòng Đa-nuýp thấy các cây cầu tuyệt đẹp, một phần bởi các nhà thiết kế đã tuân thủ nghiêm khắc tính cân đối của khoảng cách giữa các trụ đỡ. Các cầu Lánc, Erzsébet, Szabadság, và Petofi được tạo hình theo tiết tấu phổ dụng là "tạch, tè, tạch", tức "ngắn, dài, ngắn". Khẩu độ chuẩn của cầu Lánc là 88,7 m + 202,6 m +88,7 m, của cầu Erzsébet là 44,3 m + 290,0 m + 44,3 m (cầu cũ ngày xưa cũng vậy), của cầu Szabadság là 75,95 m + 170,75 m + 75,95 m, và của cầu Petofi là 112,0 m + 154,0 m + 112,0 m. Khẩu độ của cầu Margit ít cân đối hơn: 73,5 m + 82,7 m+ 87,9 m, song nhìn xa thì vẫn là cân đối (vả lại, ở giữa cầu còn có lối rẽ đâm vào đảo Margit). Khẩu độ của cầu Lágymányosi tuân theo một tiết tấu dồn dập: 45,08 m + 4 x 94,72 m + 45,08 m, nhìn xa hay nhìn gần đều thấy rườm rà hơn.

Cầu Árpád là phần nối tiếp của đường vành đai, nó có vẻ "công nghiệp", "phong trần", "bụi bặm", và vì ở khá xa khu vực trung tâm, nên độ co giãn có vẻ "lộn xộn" của nó không gây ảnh hưởng tới bức tranh toàn cảnh của thành phố. Nhánh nối vào Óbuda của cầu Árpád làm theo khẩu độ 60m + 65m; nhánh đi lên nhà máy tàu thủy là 45m + 82m; nhánh chạy gần bờ Buda là 103m + 103m+ 82m; nhánh chạy gần bờ Pest làm theo khẩu độ 76m + 102m+ 76m (đây là nhánh cân đối nhất trong các nhánh); nhánh rẽ lên đảo Margit có khẩu độ 90m.

Quả là không thừa nếu chúng ta có vài lời về các kỹ sư, tổng công trình sư đã khai sinh ra các cây cầu.

Việc xây dựng cầu Lánc do bá tước Széchényi đề xướng. Năm 1836, bá tước Széchényi lấy bản vẽ thiết kế của kỹ sư Willam Clark trao cho những người làm cầu nghiên cứu và tiến hành mọi công tác chuẩn bị. Năm 1840 (lịch sử còn ghi nhận chính xác ngày tháng là ngày 28-6), Clark Ádám chỉ đạo xây dựng cầu. Trước đó, cả hai ông này là những người đã bắc cây cầu nổi tiếng qua sông Thêm ở thủ đô Luân-đôn. Phải mất 10 năm để bắc chiếc cầu đầu tiên nối liền đôi bờ Buda và Pest. Cầu Lánc là chiếc cầu treo kỳ lạ, vì nó không dùng dây cáp để treo như thông thường, mà người ta dùng một chiếc xích khổng lồ để làm việc này. Cấu tạo chiếc xích liên hoàn này gần giống xích của một chiếc xe đạp. Đường ô tô qua cầu treo trên dây xích. Để ghi nhận công lao của bá tước Széchényi, thuở ban đầu, cầu Lánc có tên là cầu Széchényi Lánc-híd.

Cầu Szabadság xây năm 1894, do kiến trúc sư Feketeházy János thiết kế. Cầu được đích thân Hoàng đế József Ferenc cắt băng khánh thành vào năm 1896, nên tên ban đầu của nó là cầu József Ferenc. Cầu đặt trên hai trụ lớn, trên đỉnh cổng chào dựng trên mỗi trụ có gắn một đôi chim thần Turul. Có thể thấy hình ảnh những con chim này trên quốc hiệu Hung-ga-ri. Cầu làm bằng sắt, nhìn thoáng qua trông giống cầu treo. Tuy nhiên, cấu trúc của cầu là sự phối hợp của một nhịp cong uốn bằng thép với các khung kết cấu hình tam giác cực vững chắc.

Cầu Erzsébet khởi thủy ban đầu là cầu xích (lánchíd), nhưng ở lần xây mới, nó là cầu cáp treo (kábelhíd). Đếm được 61 búi cáp cả thảy.

Kết thúc bài viết, chúng tôi xin liệt kê tên các kỹ sư, tổng công trình sư đã khai sinh ra các cây cầu: Margit (1872, Ernest Gouin), Erzsébet (1897, Czekelius, Kherndl, Gállik, Beke,... và 1960, UVATERV Sávoly Pál), Petofi (1933, Álgyai Hubert Pál), Árpád (1939, Dr Széchy Károly, 1981 UVATERV Dr Petur Alajos), và Lágymányosi (1992, UVATERV - Sigrai Tíbor).

****************************
Ca dao đồng bằng Bắc Bộ có câu:

Ước gì sông rộng một gang,
Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi.


Nhà thơ Phạm Tiến Duật viết:

Ơi những chiếc cầu yêu sao yêu ghê !
Nhện qua chum nước bắc cầu tơ nhỏ,
Con sáo sang sông bắc cầu ngọn gió,
Con kiến qua ngòi bắc cầu lá tre.


Nhện qua chum nước bắc cầu tơ nhỏ



Một nhạc sĩ viết trong bài hát "Nhịp cầu nối những bờ vui":

Chiếc cầu là nơi hò hẹn của đôi ta,
Đêm trăng sáng chân cầu anh thổi sáo,
Đêm trăng sáng chân cầu em giặt áo,
Nhịp cầu nối những bờ vui.


Phim "Hà Nội trong mắt ai" có lời bình về cầu Long Biên:

Một tiếng còi tàu gọi ga đầu cầu

đều là những lời nhắn nhủ da diết, song quả thực, nhớ về Hà Nội, nhớ về Việt Nam, tôi không mấy khi nhớ nổi một cây cầu cụ thể bằng xương bằng thịt, đến mức độ "đưa tay ra là sờ thấy được" – như những cây cầu thân thiết ở một thủ đô Châu Âu xa xăm, nơi tôi đã theo học 6 năm 8 tháng trời.
Chuyển lên trên
Xem thông tin cá nhân của thành viên gửi tin nhắn
hoatigon
Thành viên
Thành viên


Ngày tham gia: Dec 03, 2005
Bài gửi: 1733
Đến từ: budapest!

Bài gửigửi: 20.06.2007    Tiêu đề: Budapest! Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này




_________________

Tít...tít...tít... Số máy quí khách muốn gọi cả đời không liên lạc được…
Chuyển lên trên
Xem thông tin cá nhân của thành viên gửi tin nhắn gửi email
Trình bày bài viết theo thời gian:   
gửi bài mới   Trả lời chủ đề này    VNKATONÁK FORUMS -> Những bài viết gợi về ký ức một thời Thời gian được tính theo giờ [GMT+7giờ]
Trang 1 trong tổng số 1 trang

 
Chuyển đến 
Bạn không có quyền gửi bài viết
Bạn không có quyền trả lời bài viết
Bạn không có quyền sửa chữa bài viết của bạn
Bạn không có quyền xóa bài viết của bạn
Bạn không có quyền tham gia bầu chọn


Trang chính  | Diễn đàn  | Gửi bài viết  | Hiệp Hội Doanh Nghiệp  | Hội Hữu Nghị  |
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Copy Right© VNKATONÁK
Design by VietCom™ SC, 9/37 Tạ Quang Bửu, Hanoi.
MB: +84983019375, E-mail: sonhai937@gmail.com
Using PHP-Nuke and phpBB engine code
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Best with Mozilla's Firefox Web Browser